De Perch Lights hebben sinds hun lancering in 2016 een vaste plek in de Moooi-collectie. De zacht wiegende origamivogels zijn ontstaan uit een aantal fascinaties van ontwerper Umut Yamac: kinetische sculpturen, vogels en papier. In dit interview met Moooi-partner Nest vertelt hij over zijn creatieve proces, de balans tussen design en architectuur en zijn ontroerende reden om vogels als inspiratiebron te kiezen.
Over Umut Yamac
Umut Yamac is een Britse architect en ontwerper met een multidisciplinaire aanpak: hij verkent het grensgebied tussen architectuur en licht. Hij haalt zijn inspiratie uit de natuur en test zijn conceptuele ideeën door zelf te maken, waarbij de werkplaats een centrale rol speelt in de ontwikkeling en uitvoering van elk project. Naast zijn werk in de studio geeft Umut les en workshops aan diverse designopleidingen, waaronder de Bartlett School of Architecture en Central St Martins.
Wanneer wist je voor het eerst dat je ontwerper was?
Het begin ligt bij de tekenlessen op de middelbare school. Vergeleken met andere vakken was dat een heel vrije omgeving, met een ander tempo en de ruimte om te ontdekken. Toen besefte ik voor het eerst dat ideeën kunnen uitgroeien tot echte dingen, en in die tijd waren dat vooral schilderijen.
Je studeerde architectuur aan The Bartlett en werkte daarna voor verschillende internationaal bekende architecten. Waarom maakte je de overstap van architectuur naar productontwerp?
Voor mij was dat een heel natuurlijke ontwikkeling. De opleiding aan de Bartlett was sterk kunstgericht en draaide om het verkennen van het ontwerpproces. Soms leverde dat een gebouw op, maar heel vaak ook niet!
Tijdens mijn studie zat ik het grootste deel van de tijd in de werkplaats: ik kwam zodra die openging en bleef tot sluitingstijd. Ik veegde aan het eind van de dag zelfs de vloer, om er wat extra tijd uit te halen en bij de technici in een goed blaadje te komen.
Na mijn afstuderen werkte ik voor verschillende architecten aan projecten van heel uiteenlopende schaal. Uiteindelijk merkte ik dat ik terug wilde naar werken met mijn handen, aan kleinere projecten, en besloot ik een eigen praktijk op te zetten rond een werkplaats. Ik denk dat de twee disciplines, hoewel ze in veel opzichten verschillen, elkaar aanvullen en dat het ontwerpproces uitwisselbaar is.
Je omschrijft je werk als ‘het verkennen van het grensgebied tussen architectuur en licht’. Wat bedoel je daarmee?
Voor mij zijn architectuur, licht en ruimte onlosmakelijk met elkaar verbonden. Om een mooie ruimte te creëren,
moet je nadenken over het licht, of dat nu daglicht is of kunstlicht. En andersom: wie verlichting ontwerpt, moet ook nadenken over de ruimte en hoe die gebruikt wordt. Dat probeer ik met mijn ontwerpen te doen, en daarnaast een dialoog tussen die twee te creëren in de vorm van beweging. Een kinetisch element in het werk, fysiek of visueel, brengt het tot leven en zorgt voor een dialoog tussen de architectuur, de gebruiker en het licht. Dat vind ik heel interessant terrein om te verkennen.
Je bekendste ontwerp is waarschijnlijk de prachtige Perch Light. Hoe ben je op dat ontwerp gekomen?
De Perch bracht een aantal fascinaties samen: kinetische sculpturen, vogels en papier.
Ik was altijd al gefascineerd door kinetische en balancerende objecten, vooral als ze werken met een eenvoudig mechanisch principe. Geïnspireerd door een paar van die vroege speeltjes maakte ik een balancerende sculptuur (een conceptuele zendmast voor Wilton’s Music Hall!) die op twee voeten stond en met een contragewicht balanceerde en wiegde. Die twee voeten als contactpunten brachten me op het idee om met licht te werken: de polariteit van de stroomvoorziening zichtbaar maken en onderzoeken hoe iets dat wiegt toch een elektrische verbinding kan houden.
Tegelijk verkende ik vogels als thema, omdat het dieren zijn waar je een emotionele band mee kunt hebben. Toen ik opgroeide, werd van bepaalde vogels die vaak in de tuin kwamen gezegd dat het overleden familieleden waren die even kwamen kijken hoe het met ons ging. Ik vind het een mooie gedachte dat vogels verbonden kunnen zijn met mensen van vroeger en nu, vertrouwd en tegelijk fantastisch.
Papier was een manier om die twee elementen samen te brengen in een heel lichte vorm. Het was zowel kap en diffuser als omhulsel voor de contragewichten die de beweging sturen en in balans houden.
“Ik was altijd al gefascineerd door kinetische en balancerende objecten.”
Hoe is je samenwerking met Moooi ontstaan?
Toen ik de eerste prototypes van de Perch had ontwikkeld, liet ik ze zien op een heel kleine stand op Design Junction. Toevallig vielen ze op bij Casper Vissers, medeoprichter van Moooi, en vanaf daar raakten we in gesprek.
Veel van je ontwerpen lijken geïnspireerd door de natuur. Waar vind je inspiratie? Zijn er mensen, plekken of dingen die je altijd op ideeën brengen?
Ik vind vaak inspiratie als ik onderweg ben. Op dit moment is dat vooral op de fiets door Oost-Londen, maar toen we nog meer reisden, vond ik de reis van en naar afspraken heerlijk. Onderweg kunnen je gedachten met het landschap meedwalen, en op de een of andere manier voelt het dan ontspannener en sta je meer open voor nieuwe gedachten en ideeën.
De Perch Light is een speels verlichtingssysteem dat zich aanpast aan verschillende soorten verlichting. Van hanglampen tot vloerlampen: de juiste verlichting is cruciaal voor de sfeer van een ruimte. Hoe zouden we volgens jou ons huis moeten verlichten?
Verlichting is volgens mij een heel persoonlijke keuze. Ik zou verlichting kiezen die je echt aanspreekt. Iets waarmee je graag je ruimte deelt, iets dat gemaakt is om lang mee te gaan.
Het is misschien duurder, maar het is een goede investering.
Zelf vind ik warm licht zachter en uitnodigender dan koel licht, en het past misschien beter bij de knusse ruimtes in huis. Ik vind het interessant om meerdere lichtbronnen in een ruimte te hebben, op de vloer, aan de wand, op tafel, in plaats van op één bron te vertrouwen. Zo kun je verschillende sferen creëren voor verschillende momenten, en ook verschillende lichtniveaus.
Sommige verlichting kan erg fel zijn, vooral als de lichtbron zichtbaar is. Daarom is het goed om te kijken naar diffuus licht en armaturen die dimbaar zijn.
We zijn de afgelopen maanden allemaal veel meer thuis geweest, waardoor velen van ons opnieuw kijken naar hoe onze ruimtes werken. Is er iets wat de design- en meubelindustrie kan leren van de huidige crisis?
Nu we meer tijd thuis doorbrengen en er ook meer thuis gebeurt, werken, thuisonderwijs, leven, zou design dat zich beter aanpast aan verschillende functies enorm helpen en de ruimte efficiënter benutten.
En nu de grote designbeurzen het afgelopen jaar zijn uitgesteld, is dit misschien een kans om na te denken over het ritme waarin nieuwe producten worden gelanceerd. Hoeveel nieuw design is er eigenlijk nodig, en hoe vaak?
Wat is je favoriete item in huis, en waarom?
Mijn favoriete bezittingen zijn een paar zeefdrukken van de kunstenaars Escif & RUN. Ik vind ze mooi omdat zij vooral muren beschilderen, en zo’n print is een manier om thuis van hun werk te genieten en hun praktijk te steunen.
Wat staat er voor jou op de planning?
Ik heb onlangs meegewerkt aan een groot buitenkunstwerk met licht, dus dat is een gebied en een schaal waarin ik zeker verder wil.
Ik werk op dit moment aan een paar samenwerkingen die nog in ontwikkeling zijn, maar daar is het nog te vroeg voor! Ook werk ik aan een paar nieuwe studiocollecties, die ik later dit jaar hoop te laten zien.
Dit interview werd afgenomen door officiële Moooi-partner Nest.co.uk.
